Coğrafi konum
Aksu, Isparta'nın doğusunda, Anamas Dağları'nın eteklerinde kurulmuştur; doğusunda Şarkikaraağaç ve Yenişarbademli, güneyinde Sütçüler, batı ve kuzeyinde Eğirdir yer alır. Yüzölçümü için tek bir resmî değer yoktur: Aksu Kaymakamlığı ile Isparta Valiliği 426 km² yazar, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün ilçe sayfası ise aynı metnin başında 426 km², sonunda 613 km² verir. İlçe merkezinin rakımı kaymakamlıkta 1250 metre, il kültür müdürlüğünde yaklaşık 1200 metre olarak geçer. [1][3][4]
İlçe yüzeyinin büyük bölümünü dağlar ve ormanlar kaplar. En yüksek nokta için iki kurum iki ayrı dağ gösterir: kaymakamlık 2992 metrelik Dedegöl Dağı zirvesini, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ise ilçeye adını verdiğini söylediği 2.388 metrelik Anamas Dağı'nı anar. İlçe merkezi Aksu Ovası'nın kuzeydoğusunda yer alır; diğer yerleşmeler Anamas Dağları arasındaki vadilere dağılmıştır. [1][4]
156 kilometre uzunluğundaki Köprü Çayı, ilçe merkezine 5 kilometre uzaklıktaki Sorgun Yaylası'ndan doğar, ilçeyi ikiye böler ve Aksu Ovası'nı suladıktan sonra Akdeniz'e ulaşır; İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü aynı akarsuyu Köprü Irmağı adıyla anar ve Anamas Dağları'ndan doğduğunu yazar. Sorgun ile Çayır ilçenin başlıca yaylalarıdır. Sorgun Deresi üzerindeki Sorgun Barajı taşkın önleme ve sulama amacıyla yapılmıştır ve 3.207 hektarlık alanı sular. [1][3][7]
Kısa tarihçe
Isparta Valiliği'nin sayfasına göre yöre MÖ 188-133 arasında Bergama Krallığı'nın elindeydi ve bu döneme bağlanan Timbriada, Tynada ile Senitli Yaylası kalıntıları ilçenin bilinen antik yerleşimleridir. Timbriada'nın yeri konusunda resmî kaynaklar ayrışır: Valilik ile İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün ören yerleri sayfası kenti Mirahor Mahallesi'nin kuzeyindeki Asar Tepe eteklerine yerleştirirken, aynı müdürlüğün Aksu ilçe sayfası kenti Yılanlıova'da gösterir ve yerin W. M. Ramsay tarafından belirlendiğini yazar. [3][4][6]
Zindan Mağarası'nın önündeki Eurymedon Kutsal Alanı Timbriada'ya bağlanır; kazı verileri Erken Hellenistik döneme, yazıtlar ise MS I.-II. yüzyıla işaret eder. Valilik, Timbriada'nın Hadrianus (MS 117-138) döneminden Severus Alexander (MS 222-235) dönemine kadar sikke bastığını aktarır; bu bilgi tek kaynağa dayanır. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün ören yerleri sayfası kenti Antiokheia, Neapolis ve Adada üzerinden geçen antik yol üzerinde konumlandırır. [2][3][6]
İlçenin idari geçmişine ilişkin tek resmî kayıt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ndedir: yöre Cumhuriyet döneminde Eğirdir'e bağlı 'Yenice' adlı bir bucak olarak yönetilmiş, 26 Ağustos 1988'de ilçe statüsü kazanmıştır. Aynı kaynak yörenin eski adının Anamas olduğunu ve bu adın Luwi dilinde 'Yamaç Halkı' anlamına geldiğini yazar; köken açıklaması da ilçe oluş tarihi de bu tek kurum beyanına dayanır, dayandıkları kanun metni ve dilbilim kaynağı görülmemiştir. [4]
Görülebilecek yerler
- Zindan Mağarası — mağara · 765 metre uzunluğunda, yatay gelişmiş yarı aktif mağara. İlçe merkezine uzaklığı kaymakamlığın coğrafya sayfasında 1 km, mağara sayfasında ve diğer iki kurumda 2 km kuzeydoğu olarak verilir. İzmir II Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 15.6.1988 tarih ve 307 sayılı kararıyla doğal ve arkeolojik sit olarak tescillidir; Aksu Kaymakamlığı İlçe Köylere Hizmet Götürme Birliği tarafından işletilmektedir. [1][2][3][5]
- Eurymedon (Kybele) Kutsal Alanı — kutsal alan · Mağaranın önündeki kutsal alan Timbriada'ya bağlıdır; baş tanrıça Kybele 'Meter Theon Vegeinon' adıyla anılır, alanda ayrıca Eurymedon, Zeus, Hermes ve Demeter kültleri kayıtlıdır. Mağara girişindeki siyah, beyaz ve kırmızı tesseradan yapılmış mozaikte Eurymedon başı ile yunus ve kanatlı figürler yer alır. [2][3]
- Roma Köprüsü — köprü · Kutsal alanın önünde yer alan, kesme taştan tek tonoz kemerli köprü; kemerin kilit taşlarına Eurymedon'un büstü oyulmuştur. [2][3][6]
- Timbriada — ören yeri · Antik kent kalıntısı. Yeri konusunda resmî kaynaklar Mirahor Mahallesi'nin kuzeyindeki Asar Tepe etekleri ile Yılanlıova arasında ayrışır; ziyaret öncesinde güncel konum bilgisi resmî kaynaktan doğrulanmalıdır. [3][4][6]
- Tynada — ören yeri · Terziler Köyü yakınındaki Asar Tepe mevkiinde yer alır; alanda Hellenistik döneme ait tapınak kalıntısı bulunur, kentin kuruluş tarihi bilinmemektedir. [3][6]
- Senitli Yaylası kalıntıları — ören yeri · İlçenin 15 kilometre kuzeybatısındaki yerleşim kalıntıları; yerleşimin adı da kuruluş tarihi de bilinmiyor. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü burayı Pisidia mezar taşlarının en çok bulunduğu yerlerden biri olarak kaydeder. [3][6]
- Sorgun Mağarası — mağara · İlçe merkezinin 10 kilometre kuzeyindedir ve yarasa kolonisi barındırır. Uzunluğu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nde 301,5 metre, kaymakamlıkta 302 metre olarak verilir. [1][5]
- Gümüş İni Mağarası — mağara · Yayla Deresi mevkiinde bulunan, 201 metre uzunluğunda kuru mağara. [1][5]
- Cıv Mağarası — mağara · Çayır Yaylası'ndadır; İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün envanterinde -240 metre derinliğiyle ilin en derin mağarası olarak kayıtlıdır. [5]
- Erenler Mağarası — mağara · Havutlu Köyü sınırlarında, 57 metre uzunluğunda mağara. [5]
- Yaka Kanyonu — kanyon · Yaka Köyü yakınındadır. Isparta Valiliği'nin ilçe sayfası derinliği 30-100 metre, genişliği 1,5-2,5 metre olarak verir. Valiliğin ayrıntılı kanyon yazısındaki ölçüler ve güzergâh bilgisi ise sayfanın kendi künyesine göre özel bir internet sitesinden alınmıştır; bu nedenle burada kurumsal ölçüm olarak aktarılmamıştır. [3][8]
Üretim, yemek ve kültür
İlçenin 1000-1800 metre arasındaki alanları karaçam, meşe, titrek kavak ve ardıç ormanlarıyla kaplıdır; daha az sayıda ıhlamur, dişbudak, çınar ve sedir bulunur. Kaymakamlık ile Valilik yaban domuzu, kurt, tilki, sincap, sansar, porsuk, gelincik ve tavşanı ilçede sık görülen türler arasında sayar. [1][3]
Isparta Valiliği'nin sayfasına göre Antalya yönünden gelen Yörükler Başpınar mesire alanında konaklar ve yaylalarda kirmanla ip eğirme geleneği sürer. Aynı kaynak ilçede alabalık üretimi yapıldığını da belirtir. Aksu için coğrafi işaret tescili ya da resmî kaynakta kayıtlı bir festival bulunamadığından bu başlıklar boş bırakılmıştır. [3]
Ulaşım
Aksu'nun Isparta il merkezine uzaklığı Isparta Valiliği'nin sayfasında 61 kilometre, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün sayfasında 62 kilometre olarak verilir. Güncel toplu taşıma seçenekleri bu sayfa için doğrulanmadı; yolculuk öncesinde resmî kaynaklardan kontrol edin. [3][4]
Kaynakça
- Aksu İlçesi İlçenin konumu, yüzölçümü, rakımı, en yüksek noktası, Köprü Çayı, yaylalar, orman örtüsü ve yaban hayatı. Sayfa metni JS ile yüklenen içerik uç noktasından açıldı.
- Zindan Mağarası Mağaranın uzunluğu ve konumu, giriş mozaiği, Eurymedon Kutsal Alanı'ndaki kültler, mağaranın işletmesi. Aynı sayfadaki ziyaret saati ve ücret bilgisi değişken veri olduğu için bu kayda alınmadı.
- Aksu Bergama Krallığı dönemi ve antik yerleşimler, Timbriada sikkeleri, Zindan Mağarası ve Roma Köprüsü, Yaka Kanyonu ölçüleri, il merkezine uzaklık, Yörük konaklaması ve alabalık üretimi.
- Aksu (ilçeler bölümü) Komşu ilçeler, yüzölçümü ve rakım için ikinci değerler, Anamas Dağı yüksekliği, Timbriada'nın Yılanlıova'daki yeri, 'Yenice' bucağı ve 26 Ağustos 1988 tarihli ilçe oluşu.
- Mağaralar Zindan Mağarası'nın 15.6.1988 tarih ve 307 sayılı tescil kararı ile Sorgun, Gümüş İni, Cıv ve Erenler mağaralarının ölçü ve konumları.
- Ören yerleri Timbriada'nın Asar Tepe eteklerindeki yeri ve antik yol bağlantısı, Tynada, Senitli Yaylası kalıntıları, Roma Köprüsü.
- Doğal Değerler Köprü Irmağı'nın Anamas Dağları'ndan doğup Akdeniz'e ulaşması ve Sorgun Barajı'nın amacı ile suladığı alan.
- Evde Kalarak Isparta'yı Keşfet -3- Aksu Yaka Kanyonu Yaka Kanyonu için ayrıntılı ölçü ve güzergâh yazısı. Sayfa kendi metninin kaynağı olarak özel bir internet sitesini gösterdiği için buradaki ölçüler kurumsal ölçüm sayılmadı.
- Aksu (Q421624) — koordinat İlçe merkezi (yerleşim) ögesi. P625: 37.798889, 31.071111; tek değer, yaklaşık bir ark saniyesi hassasiyet.
- Aksu İlçesi (Q15995616) — koordinat İlçe ögesi. P625 için üç ayrı değer taşıyor ve hiçbiri tercih edilen sırada değil; bu nedenle bu kayıtta koordinat olarak kullanılmadı.
- Son doğrulama
- Son güncelleme
- İlk yayın
Bir bilgi değiştiyse ya da eksikse katkı sayfasından bildirebilirsiniz.