Coğrafi konum
Keçiborlu'nun doğusunda Gönen ve Isparta merkez ilçesi, kuzeyinde Uluborlu, batısında Afyonkarahisar'ın Dinar ve Dazkırı ilçeleri, güneyinde ise Burdur ili ve Burdur Gölü yer alır. Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü komşu ilçeler arasında Başmakçı'yı da sayarken Keçiborlu İlçe Müftülüğü'nün metni Gönen'i ekler; buradaki liste iki kaynağın birleşimidir. [1][4]
İlçedeki yükseltiler Batı Toroslar'ın kuzey uzantılarıdır; en yüksek nokta 1.890 metreyle Akdağ'dır ve yerleşimi Göktepe ile Gözlektepe çevreler. Güney ve doğuda uzanan Kılıç, Senir ve Gümüşgün düzlükleri ilçenin başlıca ovalarıdır; Gümüşgün ovası kaynaklarda Baladız adıyla da geçer. [1][4]
Burdur Gölü'nün 22 kilometrelik bir kıyı şeridi ilçe sınırları içinde kalır; kıyının hangi yönde olduğu kaynaklarda farklı yazıldığı için burada yalnız uzunluk verilmiştir. Göl, suyunda erimiş maden tuzları bulunması nedeniyle acı su gölüdür. İlçede sürekli akan büyük bir akarsu yoktur: Keçiborlu Deresi Burdur Gölü'ne dökülür, diğer dereler kış yağışlarıyla ortaya çıkıp yazın kurur. Yıllık yağış ortalaması metrekareye 615 milimetre, ilçe merkezinin rakımı ise üç ayrı kaynakta aynı değerle 1.010 metredir. Yüzölçümü için uzlaşma yoktur: Keçiborlu Belediyesi ve İlçe Müftülüğü 562 km², Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 565 km² bildirir. [1][3][4][7][9]
Kısa tarihçe
İlçe sınırlarında tespit edilebilen en eski buluntular, Keçiborlu Belediyesi'nin Tunç Çağ'a (MÖ 3000-1200) tarihlediği Keçiborlu Höyük ile Kılıç Höyük'ten gelir; Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü de aynı iki höyüğü ilçede korunan eserler arasında sayar. Antik dönem için kaynaklar ayrışır: belediye Baris (Fari) antik kentini bugünkü Kılıç kasabası yakınına yerleştirirken, Keçiborlu Kaymakamlığı ve İlçe Müftülüğü Baris'i Isparta'da bir şehir devleti olarak anar. Kentin yeri bu nedenle kesinleştirilmemiştir. [1][2][3][4]
İlçenin adı için en çok tekrarlanan açıklama, bölgenin küçük ve kırık tepeciklerden oluşan yapısına atfen "küçük taşlık yer" anlamındaki Kiçiborlu'dan geldiğidir; dört kurum da bu açıklamayı verir, ancak Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü bunu "sanılmaktadır" kaydıyla aktarır ve hiçbiri dilbilimsel bir çalışmaya dayanmaz. Keçiborlu Belediyesi buna ek olarak, Niğde'nin Bor ilçesinden gelip yöreye yerleşenlerin verdiği "küçük Bor" adı rivayetini aktarır ve aynı göç dalgasının bir bölümünün Uluborlu'ya yerleştiğini yazar. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ise ilçenin tarih boyunca Eudoxiopolis, Keçik-Borlu ve Kiçi-Borlu adlarıyla anıldığını bildirir; Eudoxiopolis adı yalnız bu kaynakta geçer. [1][2][3][4]
Türk dönemi için en sağlam kayıt TDV İslâm Ansiklopedisi'ndedir. Keçiborlu, Hamîdoğulları Beyliği'nin kuruluş yöresi içinde sayılır; İlyas Bey burada yaşayan Şeyh Şikem'e geniş bir arazi ve birçok emlâk vakfetmiştir. XV. yüzyılın ikinci yarısında Keçiborlu, Hamîd sancağının kazaları arasında değil nahiyeleri arasında görünür. Aynı madde, tahrir defterlerine göre Uluborlu ve Burdur'un yanı sıra Keçiborlu'da da tahinhâne (yağ değirmeni) bulunduğunu kaydeder. [8]
Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre Keçiborlu'da belediye teşkilatı 1907'de kurulmuş, ilçe statüsü ise 1948'de verilmiştir. Wikidata kaydı da ilçenin kuruluş yılını 1948 gösterir; ilçe oluşa dayanak olan kanunun numarası bu araştırmada hiçbir kaynakta bulunamadı. [1][10]
Görülebilecek yerler
- Sinan Bey Camii — cami · İlçe merkezinde, kareye yakın dikdörtgen planlı, taş duvarlı ve marsilya kiremidiyle kaplı kırma çatılı yapı; kuzey, batı ve doğu cephelerinden giriş kapısı bulunur. Adı kaynaklarda Sinanbey ve Sinan Bey biçimlerinde geçer. [1][3][12]
- Keçiborlu Höyük (Dörtyol) — höyük · Keçiborlu Belediyesi'nin Tunç Çağ'a tarihlediği, Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün korunan eserler arasında saydığı höyük. [1][3]
- Kılıç Höyük — höyük · Kılıç kasabasındaki höyük; ilçedeki en eski buluntuların geldiği iki yerleşimden biridir. [1][3]
- İncesu Camii — cami · İncesu'da, kare planlı ve kırma çatılı, kuzeybatı köşesinde tek şerefeli minaresi bulunan cami; belediye sayfasında 1692 yapımı olarak verilir, kitabe okuması aktarılmamıştır. [3]
- Koca Çeşme (İncesu) — çeşme · Kitabesine göre Hicri 1303 (Miladi 1885) tarihli taş sokak çeşmesi. [3]
- Aslanlı Çeşme (İncesu) — çeşme · Üzerinde 1932 tarihi yazan taş sokak çeşmesi; Keçiborlu Belediyesi yapının aslında Hicri 1303 (Miladi 1885) tarihli olduğunun tahmin edildiğini yazar. İlçede ayrıca Çelikler Çeşmesi kayıtlıdır. [3]
- Senir sarnıçları — sarnıç · Senir kasabasında Hacı Emin (Sucuk Kuyusu), Hacı Hüseyin ve Hasan Hüseyin adlarıyla bilinen üç tarihî sarnıç; kaynakta ölçüleri verilir, tarihlendirme yapılmaz. [3]
- Burdur Gölü kıyısı — göl kıyısı · İlçenin başlıca mesire alanlarından biri; Keçiborlu Belediyesi göl kıyısını kuş gözlemi için işaret eder. Senir, Tepecik ve Ardıçlı köyleri de mesire ve yayla alanı olarak sayılır. [1][3]
Üretim, yemek ve kültür
Keçiborlu'nun 20. yüzyıl ekonomisini belirleyen yapı kükürt işletmesidir. Eti Maden'in kendi tarihçesine göre Isparta–Keçiborlu Kükürt İşletmesi 1934'te kurulmuştur ve kurum bu yatırımı "Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk maden yatırımı" olarak niteler; Keçiborlu İlçe Müftülüğü'nün metni başlangıcı 1935 olarak verir. Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ilçede ülkenin en zengin kükürt yataklarının bulunduğunu, bu yatakların uzun süre Etibank'ça işletildiğini ve rezervlerin tükenmesiyle faaliyetin durdurulduğunu bildirir. İşletme 1994'te kapatılmıştır; bu tarih hem Eti Maden'in hem İlçe Müftülüğü'nün metninde aynıdır. Müftülük ayrıca kapanışın ardından fabrikanın yıkıldığını ve ocakların betonla kapatıldığını yazar; alanın bugünkü durumu doğrulanmadığı için burada ziyaret edilebilir bir yer olarak sunulmamaktadır. [4][5][6]
Bugünkü üretimde gül ve lavanta öne çıkar. Senir ve Kılıç kasabalarında gül bahçeleri ve gül işleme tesisleri bulunur; Keçiborlu Belediyesi Senir kasabasının ilçe merkezine 15, Kılıç kasabasının 9 kilometre uzaklıkta olduğunu bildirir. Kuyucak köyünde, yine belediyenin bildirdiğine göre 5.000 dekar alanda lavanta yetiştirilmekte ve bu üretim Türkiye toplamının yüzde 90'ını oluşturmaktadır; bu oran bağımsız bir üretim istatistiğiyle doğrulanamadı. Aynı kaynak lavantanın genellikle temmuz başında açtığını, hasadın temmuz sonundan ağustos ortasına sürdüğünü, mevsim koşullarının bu takvimi değiştirebileceğini kaydeder. [1][3][12]
Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün il ekonomisi sayfası Keçiborlu başlığı altında Kılıç ve Senir kasabalarındaki besihaneleri, kıl keçisi yetiştiriciliğini, ilçe ve çevresindeki mermer yataklarını ve faaliyetteki küçük sanayi sitesini sayar. Türk Patent ve Marka Kurumu'nun coğrafi işaret veritabanında "Keçiborlu" sorgusu sonuç döndürmemektedir; ilçeye özgü tescilli bir coğrafi işaret bulunmamaktadır. [6][11]
Ulaşım
Keçiborlu, Ankara, İstanbul ve İzmir yönlerinden gelen karayolu ile demiryolunun kesiştiği bir kavşak noktasındadır; Süleyman Demirel Havalimanı da ilçe sınırları içindedir ve Keçiborlu İlçe Müftülüğü havalimanının 1997'de açıldığını bildirir. İlçe merkezinin Isparta il merkezine uzaklığı iki kurumda farklı verilir: Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 39, Keçiborlu Belediyesi 41 kilometre yazar. Karayolunun numarası kaynaklarda uyuşmadığı (E24 ve D-650) ve demiryolu hizmetinin güncel durumu doğrulanamadığı için burada verilmemiştir; yolculuk öncesinde resmî kaynaklardan kontrol edin. [1][3][4]
Kaynakça
- Keçiborlu (İlçeler) Komşu ilçeler, Akdağ ve ovalar, Burdur Gölü kıyı şeridi, yıllık yağış, tarihî adlar, 1907 belediye ve 1948 ilçe yılları, yüzölçümü, il merkezine uzaklık, korunan kültür varlıkları ve mesire yerleri.
- Tarihçe Baris'in Isparta'da bir şehir devleti olarak anılması ve adın kökeni açıklaması. Sayfadaki H. 876 / M. 1472 vakfiye kaydı iç tutarsız olduğu için kullanılmadı.
- Tarihçe İl merkezine uzaklık, rakım, yüzölçümü, Burdur Gölü kıyısı, ad rivayetleri, Keçiborlu ve Kılıç höyükleri, Baris'in Kılıç yakınına yerleştirilmesi, İncesu camii ve çeşmeleri, Senir sarnıçları, Senir–Kılıç gülü ve Kuyucak lavantası.
- İlçemizin Tarihçesi Komşu ilçeler, Akdağ ve ovalar, Burdur Gölü'nün acı su niteliği, iklim ve yağış, akarsuların mevsimliği, yüzölçümü, kükürt işletmesinin kapanış süreci, karayolu, demiryolu ve havalimanı.
- Tarihçe Isparta–Keçiborlu Kükürt İşletmesi'nin 1934'te kuruluşu ve 1994'te kapatılması; kurumun kendi tarihçesindeki "Cumhuriyet'in ilk maden yatırımı" nitelemesi.
- Ekonomik Yapı Keçiborlu'daki kükürt yatakları ve Etibank işletmeciliği, Kılıç ve Senir besihaneleri, kıl keçisi, mermer yatakları ve küçük sanayi sitesi.
- Doğal Değerler Keçiborlu Deresi'nin Burdur Gölü'ne dökülmesi.
- HAMÎDOĞULLARI Beyliğin kuruluş yöresinde Keçiborlu'nun sayılması, İlyas Bey'in Şeyh Şikem'e vakfı, XV. yüzyılda Keçiborlu'nun Hamîd sancağında nahiye oluşu ve ilçedeki tahinhâne kaydı.
- Keçiborlu (Q1004516) — koordinat Yerleşim ögesi. P625: 37.952778, 30.291667. P2044 (rakım): 1010 m.
- Keçiborlu (ilçe) (Q1320304) İlçe ögesi. P571 (kuruluş): 1948. Aynı ögedeki 494 km²'lik alan değeri kurum kaynaklarıyla çeliştiği için kullanılmadı.
- Coğrafi işaret veritabanı sorgusu ("Keçiborlu") "Keçiborlu" sorgusu sonuç döndürmedi; ilçe adına kayıtlı tescilli coğrafi işaret bulunmuyor.
- Turistik yerleri Sinan Bey Camii'nin, Kuyucak lavantasının ve Senir–Kılıç gül bahçelerinin belediyece görülecek yerler arasında listelenmesi.
- Son doğrulama
- Son güncelleme
- İlk yayın
Bir bilgi değiştiyse ya da eksikse katkı sayfasından bildirebilirsiniz.