Coğrafi konum
Yenişarbademli, Isparta'nın güneydoğu ucunda, Beyşehir Gölü'nün batısında yer alır ve Toros Dağları'nın kuzey uzantısı olan Anamas Dağları ile bütünleşir; Yenişarbademli Kaymakamlığı bu sıraya Dedegül Dağları'nı da ekler. Rakım üç resmî kaynakta 1.150 metre olarak verilir. Yüzölçümünü ise yalnız Isparta Valiliği belirtir ve 184 km² yazar; ikinci bir resmî kaynak bulunamadığı için bu değer tek kurumsal beyana dayanır. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ilçeyi doğuda Beyşehir, batıda Aksu, kuzeyde Şarkikaraağaç ile komşu gösterir; güney komşusu aynı sayfada belirtilmez. [1][2][3][4]
İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ilçe arazisinin büyük bölümünün ormanlık olduğunu ve Beyşehir Gölü'ne bakan bir ova bulunduğunu, iklimin Akdeniz iklimi ile karasal iklim arasında, karasal iklime daha yakın bir geçiş tipi olduğunu yazar. 2.998 metrelik Dedegöl Dağı ilçe sınırları içinde gösterilir; aynı müdürlük dağı Isparta'nın en yükseği, Isparta Valiliği ise Orta Toroslar'ın en yüksek tepesi olarak niteler. İki niteleme farklıdır ve bağımsız bir ölçüm kaydıyla doğrulanmamıştır. [1][2]
Kısa tarihçe
Resmî kaynaklar ilçenin bulunduğu alanı Pisidia bölgesi içinde sayar ve yörenin Roma ile Bizans dönemlerindeki adını Gorgorum olarak verir; Pisidia burada tarihî bir coğrafi bölge adıdır, herhangi bir yerleşimin eski adı değildir. Yenişarbademli Kaymakamlığı ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü sayfaları yörenin 1071 Malazgirt Savaşı'ndan sonra 1142 yıllarında Selçuklu topraklarına katıldığını yazar; aynı metin birden çok sayfada yinelendiği için bu bağımsız bir doğrulama sayılmaz. Isparta Valiliği ile Yenişarbademli Belediyesi'nin birebir aynı olan metni bölgenin 1380'de Osmanlı egemenliğine girdiğini bildirir. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin Hamîdoğulları maddesi Hamîd-ili sancağında Anamas adlı bir nahiye bulunduğunu kaydeder; bu kaydın bugünkü Yenişarbademli ile doğrudan ilişkisi kurulamamıştır. [1][2][3][5][8]
İdarî tarih için daha somut kayıtlar vardır. Yöre 1810'da Konya vilayetine bağlı bir kaza olmuş, 1868'de nahiye merkezi yapılıp Beyşehir'e bağlanmıştır. Şarkikaraağaç'a bağlanma tarihi Kaymakamlık sayfalarında 1870, Isparta Valiliği ile Belediye metninde 1875'ten sonra olarak verilir. 1954'te çevre köyler birleştirilerek belediye teşkilatı kurulmuş, 1957'de nahiyelik tesis edilmiştir; birleşen köylerin listesi iki kurumsal metinde farklıdır. İlçe statüsü için üç ayrı tarih kayıtlıdır: Kaymakamlık 20 Mayıs 1990, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 23 Temmuz 1990, Isparta Valiliği ile Belediye ise Şarkikaraağaç'tan ayrılışa bağlayarak 1991 der. Barida bu noktada tek bir tarihi kesinleştirmez. [1][2][3][5]
Görülebilecek yerler
- Pınargözü Mağarası — mağara · Isparta Valiliği mağarayı ilçeye 8 kilometre uzaklıkta, Çaydere ormanları içinde gösterir; 1995'e kadar süren araştırmalarda 16 kilometrelik bölümünün ölçüldüğünü, sonuna henüz ulaşılamadığını ve belirlenen son noktanın girişten 660 metre yukarıda olduğunu yazar. Aynı sayfa mağarayı uzunluğu bakımından Türkiye'nin en büyük mağarası olarak niteler; bağımsız bir ölçüm kaydı bulunamadığı için bu, kaynağın kendi değerlendirmesi olarak aktarılır. Tarım ve Orman Bakanlığının 2024 tarihli ihale duyurusu Pınargözü'nün Kızıldağ Millî Parkı içinde bir günübirlik kullanım alanı olarak işletildiğini gösterir. [1][7]
- Kuyukuyu Mağarası — mağara · Dedegöl Dağı'nda 1996'da bulunan mağara, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü kaydında 832 metre derinlik ve 1.231 metre uzunlukla verilir. Aynı sayfadaki dünya ve ülke sıralaması bilgisi sayfanın yazıldığı tarihe aittir ve güncelliği doğrulanmamıştır. [6]
- Melikler, Ağıllıca ve Malanda yaylaları — yayla · Isparta Valiliği ilçede bu üç yaylayı sayar ve Ağıllıca mevkiindeki su değirmeninin faal olduğunu bildirir; bu bilgi sayfanın yazıldığı tarihe aittir ve güncelliği doğrulanmadı. [1]
- Tol Harabeleri — arkeolojik kalıntı · İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü kalıntıların ilçe sınırları içinde yer aldığını bildirir; kalıntıların türü, dönemi ve tescil durumu resmî kaynaklarda belirtilmemiştir. Kayıt tek kaynağa dayanır. [2]
Üretim, yemek ve kültür
İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ilçenin başlıca gelir kaynaklarını tarım, hayvancılık, orman işçiliği ve balıkçılık olarak sayar; sayfada ürün adı verilmez. Yenişarbademli Kaymakamlığı ilçe adının bir bölümünü, yörede badem ağaçlarının çok olması nedeniyle kurulan köye verilen Bademli (Payamlı) adına bağlar ve Yenişar sözcüğünün yeni şehir anlamında kullanıldığını yazar; bu açıklama iki kaymakamlık sayfasında aynı metinle geçer, bağımsız ikinci kaynağı yoktur. [2][3][4]
Isparta Valiliği ilçede her yıl temmuz ayında Geleneksel Pınargözü Kültür Şenlikleri'nin, mayıs ayının ikinci haftasında Melikler Yaylası'nda Dağcılık Şenliği'nin yapıldığını bildirir; her iki etkinliğin güncel takvimi doğrulanmadı. Aynı sayfa Melikler Yaylası ile Dedegöl Dağı çevresinin endemik bitki yönünden zengin olduğunu ve Pınargözü çevresinde 213 bitki çeşidinin belirlendiğini yazar; tespitin kaynağı ve tarihi sayfada belirtilmemiştir. [1]
Ulaşım
İl merkezine uzaklık kaynaklara ve güzergâha göre değişir: Yenişarbademli Kaymakamlığı Aksu üzerinden 105, Şarkikaraağaç üzerinden 175 kilometre yazar; İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Şarkikaraağaç güzergâhını 171 kilometre, Isparta Valiliği ise uzaklığı 110 kilometre olarak verir. Kaymakamlık ayrıca Konya'ya 150, Antalya'ya 165, Şarkikaraağaç ile Beyşehir'e 55 kilometre uzaklık bildirir. Güncel toplu taşıma seçenekleri bu sayfa için doğrulanmadı; yolculuk öncesinde resmî kaynaklardan kontrol edin. [1][2][3][4]
Kaynakça
- Yenişarbademli Yüzölçümü, rakım, il merkezine uzaklık, Anamas Dağları, Dedegöl Dağı nitelemesi, Osmanlı dönemi köy listesi, idarî geçişler, Pınargözü Mağarası, yaylalar, şenlikler ve bitki çeşitliliği. Kubad-ı Abad Sarayı bölümü bu kayda alınmadı.
- Yenişarbademli (ilçeler bölümü) Komşuluk, iklim, orman örtüsü ve ova, Dedegöl Dağı, Gorgorum adı, Tol Harabeleri, Pisidia bölgesi, başlıca gelir kaynakları ve ilçe oluş tarihi olarak 23.7.1990. Sayfadaki nüfus rakamları HTML'de boş dönüyor.
- İlçemiz Tarihçesi En ayrıntılı idarî tarih dizisi: 1810 Konya kazası, 1868 nahiye merkezi, 1870 Şarkikaraağaç'a bağlanma, 1920, 1954 belediye teşkilatı, 1957 nahiyelik ve ilçe oluş tarihi olarak 20 Mayıs 1990. Ayrıca Yenişar ve Bademli adlarının açıklaması.
- Tarihçe İlçemiz Tarihçesi sayfasının konum paragrafı eklenmiş sürümü; Aksu ve Şarkikaraağaç güzergâhlarına göre uzaklıklar ile Konya, Antalya, Beyşehir uzaklıkları burada geçiyor. İki kaymakamlık sayfası aynı tarihçe metnini paylaşır.
- Tarihçemiz Metni Isparta Valiliği sayfasının tarihçe bölümüyle birebir aynıdır; bağımsız ikinci kaynak sayılmadı, yalnız aynı beyanın iki yerde yayımlandığını göstermek için kaydedildi.
- Mağaralar Dedegöl Dağı'nda 1996'da bulunan Kuyukuyu Mağarası'nın derinlik ve uzunluk değerleri ile sayfanın yazıldığı tarihe ait sıralama bilgisi.
- Isparta Kızıldağ Millî Parkı Pınargözü GKA İhalesi Pınargözü'nün Kızıldağ Millî Parkı içinde bir günübirlik kullanım alanı olduğunu gösteren tek resmî kayıt. Duyuru alanın hangi ilçe sınırında olduğunu yazmıyor.
- Hamîdoğulları Hamîd-ili sancağında Anamas adlı bir nahiyenin bulunduğu kaydı. Nahiyenin bugünkü Yenişarbademli ile ilişkisi kurulamadı.
- Yenişarbademli (Q1782806) — koordinat İlçe merkezi (yerleşim) ögesi. P625: 37.707778, 31.386389; duyarlılık 0,000278 derece. Aynı ögedeki rakım değeri (1.050 m) resmî kaynaklardaki 1.150 m ile çeliştiği için kullanılmadı.
- Son doğrulama
- Son güncelleme
- İlk yayın
Bir bilgi değiştiyse ya da eksikse katkı sayfasından bildirebilirsiniz.