Dündar Bey Medresesi

Kısa tarihçe

Medrese, ana eyvan kemeri üzerindeki inşa kitabesine göre 701 (1301-1302) yılında Hamîdoğulları'ndan Dündar Bey'in emriyle yapıldı. Taş Medrese adıyla da bilinir ve şehri çevreleyen sur duvarına bitişik olarak inşa edilmiştir. [1][2]

TDV İslâm Ansiklopedisi'nin Hamîdoğulları maddesine göre medresenin kitabesinde Dündar Bey, "melikü'l-ümerâ" unvanının yanında "ispehsâlâr" unvanıyla da anılır. Dündar Bey yönetim merkezini Eğirdir'e taşımış ve şehre kendi adına nispetle Felekâbâd adını vermişti. [5]

733 (1332-33) yılında Anadolu'yu dolaşan İbn Battûta, Eğirdir'de Hızır Bey Camii'nin karşısındaki Dündar Bey Medresesi'nde kaldığını yazar. Seyyah, medresede tanıdığı müderris Muslihuddin Mustafa b. Muhammed'in Mısır ve Şam'da eğitim gördüğünü kaydeder. [5]

Yapı, İzmir II Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun 08.06.1984 tarihli 180 sayılı ve Antalya Koruma Bölge Kurulu'nun 20.02.2009 tarihli 2971 sayılı kararlarıyla kültür envanterinde yer alır. Envanter, medresenin çeşitli dönemlerde onarım gördüğünün düşünüldüğünü belirtir. [2]

Mimari ve arkeolojik özellikler

Kültür envanterine göre yapı dıştan yaklaşık 24,70 × 29,50 metre ölçülerinde, kuzey-güney doğrultusunda dikdörtgen planlı, açık avlulu bir medresedir. Avlu üç yönden sivri kemerli revaklarla çevrilidir; revakların arkasında beşik tonozlu öğrenci odaları sıralanır. [2][1]

Mukarnas kavsaralı Selçuklu taçkapısının yüzeyi geometrik geçmelerle bezelidir. Revak kemerlerinin dayandığı sütunlarda Bizans dönemi başlıkları gibi devşirme malzeme kullanılmıştır; sepet biçimli başlıklardan üçünün köşelerinde kanatlarını açmış kartal figürleri vardır. [1]

Onarımlardan önce revak kemerlerindeki tuğla dolgular arasında görülen firuze renkli çini parçaları, yapıda çininin de kullanıldığını gösterir. [1]

Medrese, Hızır Bey Camii'ne kemerli bir duvarla bağlanır. Cami ile medrese arasındaki sur duvarından iç kaleye açılan bir kapı ve yol bulunur. [5][7]

Açık tartışmalar ve farklı görüşler

Handan medreseye mi dönüştürüldü, yoksa yalnız taçkapı mı taşındı?

TDV İslâm Ansiklopedisi'nin Eğridir maddesi (Metin Tuncel, 1994), Kültür Portalı'nın gezi sayfası ve Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, yapının II. Gıyâseddin Keyhusrev döneminde han olarak inşa edildiğini ve 1301'de Dündar Bey tarafından medreseye çevrildiğini yazar; son iki kaynak han tarihini 1237 olarak verir. [4][3][6]

TDV İslâm Ansiklopedisi'nin Dündar Bey Medresesi maddesi (Şebnem Akalın Eryavuz, 1994), taçkapıdaki 634 (1236-37) tarihli kitabenin bir handan söz ettiğini, yapının bu yüzden önceleri kervansaraydan dönüştürülmüş sayıldığını; ancak daha sonra kapının Eğirdir yakınında göl kenarındaki bir han kalıntısından getirildiğinin tespit edildiğini belirtir. Kültür envanteri de giriş portalinin Eğirdir'deki II. Gıyaseddin Han Kervansarayı'ndan taşındığını yazar. [1][2]

Medrese kaç katlı ve kaç odalıydı?

Kültür Portalı'nın gezi sayfası ile İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü medresenin iki katlı olduğunu ve 30 hücresi bulunduğunu yazar; aynı metinlerde 11 oda sayısı da geçer. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin Hamîdoğulları maddesi üst katta on bir oda bulunduğunu belirtir. [3][6][5]

Kültür envanteri yapıyı "çift katlı (olasılıkla)" diye tanımlar. Isparta Valiliği ikinci katın yıkıldığını yazar; TDV İslâm Ansiklopedisi'nin Dündar Bey Medresesi maddesi ise onarımlar sırasında izleri görülen ikinci katın varlığının göz önüne alınmadığını belirtir. [2][7][1]

Eyvan sayısı

TDV İslâm Ansiklopedisi medreseyi iki eyvanlı, iki katlı ve açık revaklı avlulu tipte tanımlar. [1]

Kültür envanterindeki mimari tanım ise yapıyı tek eyvanlı olarak nitelendirir. [2]

Ziyaret

Güncel ziyaret saati ve ücret doğrulanmadı; ziyaret öncesinde resmî kaynaktan doğrulayın.

Tahmini süre

25 dakikaEditoryal tahmin; resmî bir süre değildir.

Ulaşım

Eğirdir ilçe merkezinde; Isparta merkezine 34 km mesafede.

Erişilebilirlik

Erişilebilirlik bilgisi doğrulanmadı; ziyaret öncesinde yapının yönetiminden bilgi alın.