Lavanta ve coğrafya · 1975 – bugün
Otuz aile, on beşer kök: Kuyucak'ta lavanta
Isparta'nın lavantası gülden çok daha yeni. 1975'te ev bahçelerinde başlayan üretim, kırk yıl içinde bir manzaraya dönüştü.
Kuyucak Köyü lavanta bahçeleri · 2024
Flumen33 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Isparta denince akla önce gül gelir. Oysa şehrin ikinci çiçeği, gülden neredeyse doksan yıl sonra gelmiştir — ve hikâyesi çok daha küçük bir ölçekte başlar.
1975: otuz aile
Keçiborlu’ya bağlı Kuyucak köyünde, 1975’te otuz aileye on beşer kök lavanta dağıtılır. Bu, bir tarım politikası kadar bir deneme girişimidir: bitki tutacak mı, bu toprakta ne verecek?
Başlangıçta üretim ev bahçelerinde, hobi ölçeğinde kalır. Ticarî üretime yönelme 1990’lı yılları bulur.
Neden burada tuttu
Isparta, ortalama 1.050 metre rakımda, Akdeniz’in kuzeyindeki Göller Yöresi’nde yer alır. İl arazisinin yaklaşık %68’i dağlık, %17’si ova, %15’i platodur.
Lavanta için bu tarif elverişlidir: bitki, yükseklik, iyi drene olan eğimli arazi ve sıcak-kurak yaz ister. Ovanın taban toprağından çok, yamacın taşlı toprağında iyi eterik yağ verir. Gülün istediği koşullarla lavantanınki bu noktada ayrışır — bu yüzden iki bitki aynı ilin farklı yüzeylerine yerleşmiştir.
Bir tarlanın manzaraya dönüşmesi
2014’ten itibaren sosyal medyada dolaşan fotoğraflar Kuyucak’ı kısa sürede bir ziyaret noktasına çevirdi. Köy, hasat mevsiminde ziyaretçi akınına uğrar hâle geldi.
Bu, hikâyenin en yeni ve en tartışmalı bölümü. Bir tarım alanı aynı zamanda bir manzara ürünü hâline geldiğinde, üreticinin takvimi ile ziyaretçinin takvimi çakışır: lavanta, en fotojenik olduğu anda değil, yağ verimi en yüksek olduğu anda biçilmelidir. Köyün bugün yürüttüğü denge arayışı budur.
Coğrafyayı okumak
Kuyucak’ın hikâyesi, Isparta’yı anlamanın kısayollarından biri. Bu il, tek bir ürünün ili değil; yüksekliğe, eğime ve suya göre bölünmüş bir üretim coğrafyası. Gül ovaya yakın, lavanta yamaca yakın, göl kendi düzenini kuruyor.
Aynı ilin içinde birkaç ayrı iklim ve birkaç ayrı takvim var.
Gülün ovadaki hikâyesi için Gülün hikâyesi yazısına, Keçiborlu’da 1963’ten beri üreten gülyağı fabrikası için Köklü İşletmeler fihristine bakabilirsiniz.
Kaynakça
- Kuyucak Köyü Lavanta Tarlaları 1975'teki başlangıç, dağıtılan kök sayısı ve üretimin ticarîleşme süreci için.
- Isparta Tarihi ve Coğrafi Özelliği İlin yüzölçümü, rakımı ve arazi yapısı için.
Son güncelleme:
