Firdevs Bey Camii

Kısa tarihçe

Cami Isparta çarşısında, Eski Üzüm Pazarı çevresinde yer alır; adını banisi Firdevs Bey'den alır, Mimar Sinan Camii ve Firdevs Paşa Camii adlarıyla da anılır. Kültür ve Turizm Bakanlığı kaynakları caminin Kanuni Sultan Süleyman döneminde, 1561'de yaptırıldığını yazar; yapının bir inşa kitabesi yoktur. [2][3][6]

TDV İslâm Ansiklopedisi, Hamîd sancak beyi İskender Paşa oğlu Firdevs Bey adına yapılan caminin vakfiyesinin Rebîülevvel 973 (Ekim 1565) tarihini taşıdığını belirtir. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü de caminin H. 973 / M. 1565 tarihli bir vakfiyesinden söz eder. [1][2]

Caminin çevresindeki ticaret yapıları onunla birlikte düşünülmüştür. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre giderlerini karşılamak için bir bedesten yaptırılmış, bedesten ile cami arasına da kövke taşından ikişer katlı 16 dükkân yapılmıştır. Isparta Valiliği bu aralığın cami vakfının arastası olarak kullanıldığını yazar. [2][4][5]

Mimari ve arkeolojik özellikler

Düzgün kesme taşla örülen cami kare planlıdır ve tek kubbeyle örtülüdür. Harimin kubbesine pandantiflerle geçilir; iç mekân cephelerdeki on beş, kubbe eteğindeki sekiz pencereden ışık alır. [2][3]

Kuzeydeki beş gözlü son cemaat yeri, altı sütuna oturan sivri kemerlerle taşınır. Ortadaki göz çapraz tonozla, diğerleri sekizgen kasnaklı kubbelerle örtülüdür. Sütun başlıklarının ikisinde Türk üçgeni, dördünde mukarnas bezeme vardır; kemer gözleri bugün camekânla kapatılmıştır. [2][3]

Minare yapının kuzeybatı köşesindedir. Son cemaat yerinde, harim girişinin batısındaki pencere ile minare kapısı arasında mukarnas kavsaralı bir mihrabiye bulunur. [2][3]

Açık tartışmalar ve farklı görüşler

Cami Mimar Sinan'ın eseri mi?

İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, caminin adının Tezkiretü'l-bünyân, Tezkiretü'l-ebniye ve Tuhfetü'l-mi'mârîn adlı eserlerde geçtiğini ve bu yüzden Mimar Sinan eserleri arasında yer aldığını yazar. TDV İslâm Ansiklopedisi, Evliya Çelebi'nin camiyi Mimar Sinan yapısı olarak kaydettiğini aktarır; Isparta Valiliği de camiyi Sinan eserleri arasında sayar. [2][1][5]

Aynı müdürlük metninin Kültür Portalı'ndaki hâli Sinan'a aidiyeti "düşünülmektedir" diyerek daha temkinli verir; iki metin de camiyi Sinan üslubunda yaptırılmış bir yapı olarak tanımlar. TDV İslâm Ansiklopedisi atfı "belirtilir" diye aktarır. Kaynakların hiçbiri caminin bu eserlerdeki sırasını ya da sayfasını vermez; tezkirelerin neşirleri bu sayfa için doğrudan incelenmedi. [3][2][1]

Yapım tarihi: 1561 mi, 1565 mi?

İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Kültür Portalı ve Isparta Valiliği'nin Merkez sayfası caminin 1561'de yaptırıldığını yazar ve bu yıl için dayanak göstermez. Müdürlük aynı metinde yapının inşa kitabesi bulunmadığını da belirtir. [2][3][6]

TDV İslâm Ansiklopedisi yapım yılı vermez; yalnız vakfiyenin Rebîülevvel 973 (Ekim 1565) tarihini taşıdığını yazar. Vakfiye tarihi vakfın kurulduğu tarihtir; yapının o yıl tamamlandığını tek başına göstermez. [1]

Firdevs Bey'in unvanı

Kültür ve Turizm Bakanlığı kaynakları ve Isparta Valiliği banisi "Isparta Valisi Firdevs Paşa" olarak tanıtır. [2][3][6]

TDV İslâm Ansiklopedisi ise "Hamîd sancak beyi olan İskender Paşa oğlu Firdevs Bey" ifadesini kullanır. [1]

Ziyaret

Güncel ziyaret saati ve ücret doğrulanmadı; ziyaret öncesinde resmî kaynaktan doğrulayın.

Tahmini süre

15 dakikaEditoryal tahmin; resmî bir süre değildir.

Ulaşım

Isparta şehir merkezinde, Eski Üzüm Pazarı çevresinde; Firdevs Bey Bedesteni ile arasında tarihî dükkân sırası bulunur.

Erişilebilirlik

Erişilebilirlik bilgisi doğrulanmadı; ziyaret öncesinde yapının yönetiminden bilgi alın.