Isparta'nın merkez ilçesi: Selçuklu sonrası gelişen, Osmanlı döneminde boğası dokumasıyla, 20. yüzyılda gül ve halıyla tanınan, Akdağ eteğindeki ova şehri.
Isparta, Göller yöresinde Akdağ'ın kuzey eteğinde, kendi adını taşıyan ovanın güneybatı ucunda, denizden yaklaşık 1024 metre yükseklikte kurulmuştur. Adın kökeni tartışmalıdır: kimi araştırmacılar antik Baris ile ilişkilendirir, E. Honigmann ise geç Bizans döneminde sivil yerleşime açılan Saporda kasabasına bağlar. İbn Battûta şehri Seberte veya Sabarta biçiminde kaydeder. [1]
Şehrin asıl gelişmesi Selçuklu hâkimiyetinden sonradır. XIII. yüzyıl sonlarından itibaren yörede Hamîdoğulları hâkim oldu. Kaynaklarda Hamîd topraklarının bir kısmının Osmanlılara satıldığı anlatılsa da TDV İslâm Ansiklopedisi Isparta'nın muhtemelen Hüseyin Bey'in 1391'deki ölümünden sonra Osmanlı idaresine geçtiğini, kesin hâkimiyetin ise II. Murad döneminde sağlandığını yazar. [1]
Osmanlı tahrirleri ölçülü bir büyümeye işaret eder: 1522 defterinde 17 mahalle ve 437 hane kayıtlı olan şehirde 1567'de mahalle sayısı 24'e, hane sayısı 468'e çıktı. XVI. yüzyılda yalnız Isparta'da damgalanan ve boğası denen pamuklu bezlerden alınan yıllık vergi 3000 akçeydi. Ansiklopedi, sonraki yüzyıllarda da bu ince pamuklu bezlerin İstanbul başta olmak üzere Tuna iskelelerine, Lehistan'a ve Macaristan'a kadar yayıldığını belirtir. [1]
Isparta Valiliği'nin anlatımına göre gülcülük, 1888'de gülyağına ilgi duyan Gülcü İsmail Efendi'nin kurduğu gül bahçesi ve imbikle başladı. İlk denemelerde yalnız gülsuyu elde edilebildi, gülyağı dördüncü mahsul yılında alındı. 1954'te dokuz birim kooperatifin birleşmesiyle Gülbirlik kuruldu. [3]
Cumhuriyet'in ilk yıllarında, 1924'te kurulan Halı İpliği Fabrikası halı üretimini geliştirdi. 1936'da Eğirdir-Karakuyu hattındaki Bozanönü istasyonundan ayrılan 14 kilometrelik demiryolu kolu şehre ulaşınca yerleşmenin ağırlığı istasyon caddesi çevresine kaydı. Şehir nüfusu ilk kez 1985 sayımında 100.000'i aştı. [2]
TDV İslâm Ansiklopedisi Isparta'yı İç Anadolu'dan Akdeniz'e inen güzergâhta ortaya çıkmış önemli bir merkez olarak tanımlar. Güncel otobüs, tren ve havayolu seçenekleri bu sayfa için doğrulanmadı; yolculuk öncesinde resmî kaynaklardan kontrol edin. [1]
Isparta Valiliği, Davraz Kayak Merkezi'nin il merkezine 26 km uzaklıkta olduğunu belirtir. [4]
Kaynakça
Isparta (tarih bölümü) Feridun Emecen. TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 19, s. 194-200, 1999. Erişim: 15 Eylül 2026.
Konum ve rakım, adın kökeni tartışması, Hamîdoğulları ve Osmanlı'ya geçiş, Kutlu Bey, 1522 ve 1567 tahrirleri, boğası vergisi.
Isparta (Bugünkü Isparta bölümü) Metin Tuncel. TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 19, s. 200-201, 1999. Erişim: 15 Eylül 2026.
1924 Halı İpliği Fabrikası, 1936 demiryolu kolu, nüfusun 1985'te 100.000'i aşması.
Isparta Gülü T.C. Isparta Valiliği. Erişim: 15 Eylül 2026.
Gülcü İsmail Efendi'nin gül bahçesi ve imbik denemeleri, 1954'te Gülbirlik'in kuruluşu. Aynı metin Gülbirlik'in 'Hakkımızda' sayfasında da yer alıyor; iki sayfa bağımsız kaynak sayılmamalı.
Merkez T.C. Isparta Valiliği. Erişim: 15 Eylül 2026.
Davraz Kayak Merkezi'nin il merkezine 26 km uzaklığı.
Isparta (Q171031) — koordinat Wikidata. Erişim: 15 Eylül 2026.
P625: 37.766667, 30.55 (bir açı dakikası hassasiyet).
İnternet bağlantısı yok. Açık sayfayı okumaya devam edebilirsiniz; başka sayfalar bağlantı gelince açılır.
Çerez tercihleri
Sitenin nasıl kullanıldığını anlamak için ölçümleme araçları
kullanmak istiyoruz. Kabul etmezseniz hiçbir kod yüklenmez; site aynı
şekilde çalışır. Ayrıntı için
Hakkında sayfasına bakabilirsiniz.
